Lubiąż to miejsce, które nie bez powodu bywa nazywane śląskim Wawelem. Z niezwykłym bogactwem historii i dziedzictwa kulturowego, klasztor w Lubiążu stanowi nie tylko ważny punkt na mapie polskiego dziedzictwa, ale także symbol wpływu cystersów na rozwój całego regionu. Aby zgłębić ten temat, Marta Ringart-Orłowska przeprowadziła rozmowę z Markiem Perzyńskim, pisarzem, regionalistą i pracownikiem Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu, której fragmenty prezentujemy poniżej.
Spis treści
Cystersi – prekursorzy cywilizacji europejskiej
Marta Ringart-Orłowska rozpoczęła rozmowę od pytania o wpływ cystersów na tereny Lubiąża, na co Marek Perzyński odpowiedział: „Cystersi zostawili nam znacznie więcej, niż się powszechnie uważa. To nie jest tylko klasztor, mury, zabytki i historia zakonników. Cystersi byli prekursorami cywilizacji europejskiej. Można powiedzieć, że byli prekursorami zjednoczonej Europy. Tam, gdzie były klasztory cysterskie, tam była Europa. Tam, gdzie kończyły się klasztory cysterskie, kończył się pewien model cywilizacji.”
W rzeczywistości cystersi wnieśli wiele innowacji, które wykraczały daleko poza sferę religijną. „Ludzie często nie mają pojęcia, jak ogromny wpływ mieli cystersi na życie codzienne, gospodarkę, rolnictwo, architekturę, edukację i kulturę” – dodał Perzyński. Dzięki nim rozwinęły się takie dziedziny jak rolnictwo, poprzez wprowadzenie trójpolówki, a także przemysł, gdyż zakładali młyny, stawy, winnice i sady.
Architektura i wpływ na krajobraz
Jednym z najbardziej namacalnych świadectw działalności cystersów jest architektura. Perzyński zwrócił uwagę na to, że „cystersi upowszechnili cegłę, co znacząco wpłynęło na rozwój architektury sakralnej i świeckiej w Europie Środkowej.” Klasztor w Lubiążu jest imponującym przykładem ich kunsztu architektonicznego. Mimo że obecnie nie pełni on już swojej pierwotnej funkcji, to jego mury wciąż przyciągają turystów i badaczy z całego świata.
Lubiąż, położony nad Odrą, zyskał dzięki cystersom nie tylko klasztor, ale i rozwiniętą infrastrukturę, która przez wieki służyła okolicznym mieszkańcom. Cystersi byli doskonałymi gospodarzami, a ich umiejętności w zakresie irygacji i zakładania stawów rybnych były na najwyższym poziomie.
Kultura duchowa i edukacja
Rola cystersów nie ograniczała się do aspektów materialnych. Byli oni również propagatorami kultury duchowej i edukacji. „Cystersi zakładali szkoły, w których kształcono nie tylko przyszłych mnichów, ale i młodzież z okolicznych wsi. Ich biblioteki były skarbnicami wiedzy, zarówno teologicznej, jak i świeckiej” – podkreślił Perzyński.
Lubiąż był nie tylko centrum religijnym, ale także intelektualnym, co przyczyniło się do podniesienia poziomu edukacji i kultury w regionie. Dzięki cystersom wiele tekstów średniowiecznych przetrwało do naszych czasów, a ich działalność wydawnicza była na wysokim poziomie.
Odziedziczona spuścizna
Obecnie klasztor w Lubiążu stanowi ważny element dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska. Choć czasy świetności cystersów minęły, ich wpływ na rozwój regionu jest niepodważalny. „Klasztor powinien żyć” – podkreśla Perzyński, zaznaczając potrzebę dalszej ochrony i promocji tego unikatowego miejsca.
Lubiąż to nie tylko przeszłość, ale także przyszłość. Dzięki staraniom lokalnych władz, badaczy i miłośników historii, miejsce to ma szansę stać się jednym z najważniejszych punktów turystycznych i kulturalnych w Polsce. Wciąż istnieje wiele możliwości rozwoju, które mogą przyczynić się do ożywienia tego niezwykłego kompleksu.
Podsumowując, rozmowa z Markiem Perzyńskim ukazuje, jak ogromny wpływ mieli cystersi na rozwój Lubiąża i całego regionu. Ich dziedzictwo, zarówno materialne, jak i duchowe, stanowi bezcenny skarb, który warto pielęgnować i promować dla przyszłych pokoleń.
